پیشرفت به مثابه عدالت

چکیده
یکی از موضوعات چالش‌برانگیز همیشگی و دوگانه به ظاهر آشتی‌ناپذیر، عدالت و توسعه است ؛ البته کوشش‌هایی صورت گرفته است تا عدالت در مفهوم گسترده توسعه جاسازی شود . مقاله پیش رو بر آن است تا اثبات کند که مبتنی بر فروض انسان‌شناختی اسلامی، عدالت و پیشرفت نوعی عینیت دارند؛ البته برای رسیدن به این مقصود تعریف عدالت به «اعطاء کل ذی حق حقه» و نیز «وضع الشیء فی موضعه» مفروض انگاشته می‌شود. برای تبیین این نظریه ابتدا مجموعه نظریه‌های رایج توسعه در چارچوب روش‌شناختی لاکاتوش به‌عنوان پارادایمی واحد بر مدار هسته سخت آن (نوع تلقی از انسان) توضیح داده می‌شود. پس از آن نقدهای وارده بر نظریه‌های غربی توسعه بر مدار هسته سخت آن به‌عنوان پایه نظریه‌ای واقع‌بینانه‌تر برای پیشرفت مرور شده است. آن‌گاه مبتنی بر معرفی اسلامی از انسان، ماهیت و عوامل پیشرفت انسان در بُعدهای فردی و اجتماعی به‌عنوان رویکردی واقعی‌تر مورد بحث قرار گرفته است. سرانجام با پیگیری استلزامات نظریه اسلامی پیشرفت نشان داده می‌شود که نظریه اسلامی پیشرفت به‌طور دقیق یک نظریه برای عدالت نیز خواهد بود؛ بنابراین پیشرفت و عدالت به یک واقعیت اشاره می‌کنند.
واژگان کلیدی: عدالت، پیشرفت، مبانی انسان‌شناسی.

مقاله ی منتشر شده در فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی/ سال دوازدهم/ شماره ۴۷/ پاییز ۱۳۹۱

دریافت مقاله ی کامل

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *